Khi sử dụng bê tông tươi, cần lưu ý chọn đơn vị cung cấp uy tín, tính toán khối lượng chính xác, kiểm tra mác & độ sụt, đổ đúng thời điểm để tránh chờ lâu.
Bê tông tươi là loại bê tông được trộn sẵn tại trạm, sau đó vận chuyển trực tiếp đến công trình để thi công, giúp đảm bảo độ đồng đều và tiết kiệm thời gian. Tuy nhiên, để công trình đạt chất lượng và độ bền tốt, người dùng cần lưu ý chọn nhà cung cấp uy tín, xác định đúng khối lượng, kiểm tra mác và độ sụt, đổ đúng thời điểm, đầm nén kỹ,…. Bài viết sau sẽ chia sẻ chi tiết các lưu ý khi sử dụng bê tông tươi trong mọi công trình gia chủ cần biết.
Lưu ý trước khi sử dụng bê tông tươi
Trước khi đổ bê tông tươi, việc chuẩn bị kỹ lưỡng giúp đảm bảo chất lượng công trình và tránh rủi ro trong quá trình thi công. Các điểm cần chú ý gồm:
Chọn nhà cung cấp uy tín
Trước khi sử dụng bê tông tươi, việc lựa chọn đơn vị cung cấp uy tín và chuyên nghiệp là bước quan trọng đầu tiên. Một nhà cung cấp chất lượng sẽ đảm bảo tỷ lệ trộn các nguyên liệu đúng tiêu chuẩn, giúp bê tông đạt mác thiết kế, độ bền và khả năng chống thấm tối ưu. Qua đó giảm rủi ro bê tông không đạt yêu cầu, bảo đảm chất lượng thi công, cũng như hỗ trợ kỹ thuật và dịch vụ khi cần thiết.
Bạn nên ưu tiên các đơn vị có nhà máy trộn đạt chứng nhận ISO 9001 hoặc tiêu chuẩn chất lượng vật liệu xây dựng. Đồng thời, có thể yêu cầu họ cung cấp phiếu kiểm định mác bê tông, nguồn gốc nguyên liệu, hóa đơn xuất xưởng và thời gian vận chuyển.
Tính toán khối lượng bê tông phù hợp
Việc tính toán lượng bê tông cần sử dụng chính xác giúp tránh tình trạng thừa, thiếu bê tông trên công trình. Thiếu bê tông sẽ kéo dài thi công, còn thừa bê tông gây dư vật liệu, lãng phí và phát sinh chi phí lưu kho.
Khối lượng bê tông được tính dựa trên diện tích cần đổ và chiều dày lớp bê tông theo thiết kế kỹ thuật. Bạn có thể áp dụng công thức tính thể tích kết cấu (dài × rộng × cao), cộng thêm hệ số hao hụt 2–3% do tràn, rò rỉ trong quá trình thi công.
Kiểm tra bê tông chất lượng bê tông
Chất lượng bê tông tươi phải được kiểm tra kỹ lưỡng ngay khi nhận từ xe trộn. Các bước cơ bản bao gồm:
- Kiểm tra phiếu giao nhận và hồ sơ kỹ thuật để xác minh mác bê tông, tỷ lệ phụ gia và thời gian trộn. Mác bê tông thường từ M200 – M400 tùy loại công trình.
- Kiểm tra bằng cảm quan, bê tông phải có màu xám đồng đều, không tách nước hay vón cục.
- Thử độ sụt (slump test) để kiểm tra tính công tác của bê tông. Độ sụt phải phù hợp với yêu cầu thiết kế giúp đổ và đầm dễ dàng hơn. Độ sụt trung bình từ 10 – 15 cm giúp bê tông linh động nhưng không bị tách nước.
- Thời gian rời trạm trộn của bê tông không quá 90 phút kể từ lúc trộn xong đến khi đổ.
Chuẩn bị công trường thi công
Trước khi bê tông được sử dụng, chuẩn bị công trường để đảm bảo thi công suôn sẻ và đạt chất lượng tốt nhất. Theo đó, cần chuẩn bị công trường như sau:
- Ván khuôn (cốp pha) phải được lắp đặt chắc chắn, không rò rỉ, đúng kích thước thiết kế để giữ hình dạng bê tông sau khi đổ.
- Nền móng cần được dọn sạch, không còn đất mềm, nước đọng hay vữa cũ, đảm bảo độ kết dính và tránh nứt vỡ.
- Tưới ẩm ván khuôn và nền thi công để giảm hiện tượng hút nước từ bê tông khi tiếp xúc giúp bê tông đông kết đúng kỹ thuật.
Đảm bảo an toàn lao động
An toàn lao động tại công trường không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn bảo vệ sức khỏe người lao động và chất lượng thi công. Vì thế cần:
- Trang bị đầy đủ phương tiện bảo hộ cá nhân (PPE) như mũ, kính bảo hộ, găng tay, giày bảo hộ để hạn chế nguy cơ bị bê tông văng gây thương tích.
- Giám sát và bố trí khu vực thi công an toàn, đánh dấu vùng nguy hiểm, tránh khu vực trượt ngã, va đập hay tiếp xúc trực tiếp với thiết bị máy móc.
- Đảm bảo mọi nhân sự đều được huấn luyện an toàn trước khi tham gia thi công để giảm nguy cơ tai nạn nghề nghiệp, tuân thủ các quy định an toàn xây dựng.
Lưu ý trong khi sử dụng bê tông tươi
Trong quá trình thi công, việc sử dụng bê tông tươi đúng kỹ thuật quyết định trực tiếp đến độ bền, khả năng chịu lực và tuổi thọ công trình. Dưới đây là những lưu ý quan trọng:
Chọn thời điểm đổ bê tông phù hợp
Việc lựa chọn thời điểm thi công bê tông tươi ảnh hưởng lớn đến chất lượng kết cấu bê tông. Khi đổ vào thời điểm nắng gắt giữa trưa, bê tông dễ bị mất nước nhanh, dẫn đến nứt bề mặt, co ngót và giảm cường độ khi đông kết. Vì vậy:
- Ưu tiên đổ bê tông vào buổi sáng sớm (trước 9 giờ) hoặc buổi chiều tối, khi nhiệt độ thấp hơn và ánh nắng không trực tiếp chiếu vào bề mặt.
- Tránh thi công khi trời quá nóng hoặc mưa lớn. Nếu bắt buộc phải thi công trong điều kiện nắng gắt, cần che phủ và tưới ẩm liên tục cho bề mặt bê tông ngay sau khi đổ để giảm hiện tượng mất nước quá nhanh.
Thời gian vận chuyển và thi công bê tông tươi
Bê tông tươi có đặc tính là thời gian sống ngắn kể từ khi được trộn. Vì vậy thời gian vận chuyển và đổ bê tông phải được kiểm soát chặt chẽ:
- Bê tông phải được vận chuyển từ trạm trộn đến công trường và đổ vào vị trí thi công trong thời gian quy định (thường là không quá 90 phút kể từ lúc trộn). Nếu để quá lâu, bê tông sẽ bắt đầu đông kết, mất khả năng làm việc dẫn đến chất lượng kém.
- Tuyệt đối không tự ý thêm nước, cát hoặc đá vào bê tông trong quá trình vận chuyển hoặc đổ. Việc thêm nước làm giảm mác bê tông, giảm cường độ, ảnh hưởng xấu đến chất lượng công trình.
- Nếu cần thay đổi tính công tác của bê tông, chỉ nên thực hiện theo hướng dẫn kỹ thuật và tiêu chuẩn thi công bê tông do nhà sản xuất hoặc kỹ sư thiết kế đưa ra.
Đầm và san bê tông tươi đúng kỹ thuật
Sau khi đổ bê tông, quy trình đầm và san bê tông đúng kỹ thuật là bước quyết định để đảm bảo bê tông đạt cường độ thiết kế và độ liên kết tốt. Do đó, khi thực hiện cần lưu ý các điểm sau:
- Sử dụng đầm rung với tốc độ rung từ 8.000 – 12.000 vòng/phút, đầm mỗi vị trí không quá 20 giây để giúp loại bỏ các bọt khí bên trong bê tông. Đồng thời giúp bê tông tăng mật độ, giảm rỗng, tránh bị tách nước hoặc phân tầng, đảm bảo liên kết chặt với cốt thép và ván khuôn. Phải đầm đều, sâu đến độ yêu cầu mà không di chuyển cốt thép.
- Khi bơm bê tông, cần đặt ống bơm gần mặt đổ, di chuyển hợp lý theo tốc độ dàn trải để đảm bảo san phẳng đều và không va chạm vào cốt thép.
- Thực hiện san mặt bê tông đúng độ phẳng, độ dốc theo thiết kế, tránh để mặt bê tông gồ ghề, không đều.
- Nếu sử dụng máy bơm bê tông, cần đặt ống bơm ở vị trí hợp lý để bê tông không bị rơi tự do quá cao, tránh phân tầng cốt liệu. Đồng thời, người vận hành phải làm quen với tốc độ bơm hợp lý để bê tông không bị tắc ống.
- Sau khi đầm xong, dùng thước gạt hoặc máy xoa để san phẳng bề mặt, tạo độ nhẵn và đồng đều trước khi bảo dưỡng.
Lưu ý bảo dưỡng sau khi đổ bê tông tươi
Công tác bảo dưỡng bê tông sau khi đổ có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng phát triển cường độ, tính chống thấm và tuổi thọ của kết cấu. Bảo dưỡng đúng cách giúp hạn chế nứt do mất nước nhanh và tăng khả năng liên kết của bê tông. Dưới đây là những lưu ý chính bạn cần nắm:
Bảo dưỡng bằng nước liên tục trong 7 ngày đầu
Giai đoạn 7 ngày đầu sau khi đổ bê tông là thời điểm quan trọng nhất đối với quá trình đông cứng và phát triển cường độ của bê tông. Trong thời gian này, xi măng trong bê tông cần đủ ẩm để phản ứng thủy hóa, từ đó tăng cường độ chắc chắn.
- Tưới nước liên tục, đều đặn lên bề mặt bê tông trong ít nhất 7 ngày. Điều này giúp giữ ẩm, tránh mất nước đột ngột làm bê tông bị co ngót, nứt bề mặt. Các phương pháp phổ biến gồm: phun sương, phủ bạt giữ ẩm, hoặc dùng vật liệu giữ ẩm (như cỏ, vải ẩm) để che phủ bề mặt.
- Với kết cấu thẳng đứng như cột, dầm, vách, nên phun nước nhẹ nhàng bằng vòi phun mịn để tránh rửa trôi bề mặt.
- Đặc biệt khi thời tiết nắng nóng, gió mạnh hoặc độ ẩm không khí thấp, việc tưới nước phải được tăng cường để bê tông không bị khô bề mặt quá nhanh.
Kiểm tra độ cứng và khả năng chống thấm
Trong quá trình bảo dưỡng, cần theo dõi đánh giá sự phát triển độ cứng và khả năng chống thấm của bê tông:
- Sau vài ngày bảo dưỡng, sử dụng dụng cụ kiểm tra độ cứng bê tông (như hammer Schmidt) để đánh giá mức độ đạt cường độ.
- Quan sát bằng mắt thường: nếu xuất hiện vết nứt chân chim, rỗ mặt, hoặc mạch ngừng rõ rệt, cần xác định nguyên nhân (bảo dưỡng kém, mất nước sớm, trộn sai tỷ lệ…).
- Đối với hệ thống yêu cầu khả năng chống thấm cao (sàn, bể nước), cần theo dõi thêm bằng phương pháp kiểm tra thấm nước để đảm bảo bê tông không bị nứt nghiêm trọng và giữ kín nước đúng yêu cầu.
Lưu ý thời gian tháo cốp pha
Tháo cốp pha (ván khuôn) cần được thực hiện đúng thời gian để đảm bảo kết cấu bê tông đã có đủ cường độ cần thiết, tránh tình trạng sụp đổ, biến dạng hoặc võng dầm:
- Cốp pha thành dầm, sàn nhỏ: Có thể tháo sau 3–7 ngày.
- Cốp pha dầm, sàn lớn: Nên tháo sau 14–28 ngày, tùy thuộc vào mác bê tông và điều kiện môi trường.
- Tuy nhiên, tùy vào loại bê tông, mác bê tông, điều kiện thời tiết và độ ẩm, thời gian này có thể dài hơn nếu bê tông chưa đạt đủ cường độ yêu cầu.
- Trước khi tháo, đảm bảo cường độ thực tế phải đạt ít nhất 70–90% cường độ thiết kế. Có thể kiểm tra bằng các phương pháp thử nghiệm tại công trường hoặc các mẫu thử nghiệm lấy mẫu từ bê tông cùng mẻ thi công.
Lưu ý khác khi sử dụng bê tông tươi
Ngoài các bước chuẩn bị, thi công và bảo dưỡng cơ bản, khi sử dụng bê tông tươi còn có một số lưu ý quan trọng khác để đảm bảo chất lượng công trình, an toàn và độ bền theo thiết kế:
Không đổ bê tông nếu trời quá nắng nóng
Nhiệt độ môi trường cao (trên 35°C) khiến nước trong bê tông bay hơi nhanh, gây ra hiện tượng nứt bề mặt, co ngót và giảm cường độ nén.
- Nếu buộc phải thi công, nên đổ bê tông vào sáng sớm hoặc tối muộn, khi nhiệt độ thấp hơn.
- Dựng bạt che nắng, che phủ ván khuôn bằng khăn ẩm và phun sương nước lạnh để giữ bề mặt bê tông luôn ở trạng thái ẩm.
- Ngoài ra, có thể yêu cầu trạm trộn sử dụng nước lạnh hoặc phụ gia chậm đông kết để giảm tốc độ thủy hóa, giúp bê tông ninh kết đều, không bị rạn nứt.
Không dùng bê tông tươi để lâu hoặc trộn lại
Bê tông tươi là hỗn hợp đã được trộn hoàn chỉnh tại trạm trộn với tỷ lệ nước – xi măng – cốt liệu theo thiết kế. Vì vậy:
- Không nên để bê tông tươi bị “để lâu” quá thời gian quy định (thường là 70 – 90 phút sau khi trộn). Vì càng để lâu, tính công tác của bê tông giảm dần, độ đồng nhất kém và bắt đầu quá trình phản ứng thủy hóa làm bê tông bị cứng dần.
- Không tự ý trộn lại bê tông tươi đã để lâu vì điều này sẽ phá vỡ tỷ lệ nước – xi măng đã được thiết kế ban đầu, khiến bê tông mất mác, giảm cường độ và chất lượng.
- Việc trộn lại bằng máy trộn nhỏ tại công trường không giúp phục hồi chất lượng bê tông, mà còn có thể tăng rủi ro khuyết tật trong kết cấu bê tông.
Sử dụng bê tông đúng mác
“Mác bê tông” là chỉ tiêu đánh giá cường độ nén đặc trưng của bê tông ở tuổi 28 ngày, thể hiện khả năng chịu lực của hỗn hợp bê tông. Mỗi kết cấu, vị trí chịu lực và yêu cầu kỹ thuật sẽ yêu cầu một mác bê tông phù hợp. Ví dụ:
- Với nhà dân dụng, thông thường dùng bê tông M200 – M250
- Với móng, cột, dầm sàn hoặc kết cấu chịu tải lớn nên dùng M300 – M400
- Các công trình có yêu cầu chống thấm cao (bể nước, hầm, tầng hầm) nên chọn mác M300 trở lên kèm phụ gia chống thấm.
Sử dụng bê tông đúng mác để đảm bảo độ bền, khả năng chịu tải và tuổi thọ của công trình. Nếu sử dụng bê tông có mác thấp hơn thiết kế, kết cấu có thể bị hư hỏng, biến dạng hoặc nứt. Khi nhận bê tông tươi từ trạm trộn, cần kiểm tra phiếu xuất xưởng bê tông để xác nhận mác đúng theo yêu cầu bản vẽ thiết kế và yêu cầu kỹ thuật thi công.
Trên đây là tổng hợp những lưu ý khi sử dụng bê tông tươi với mọi công trình. Việc tuân thủ đầy đủ các quy định trước, trong và sau khi thi công là yếu tố then chốt quyết định độ bền và an toàn của công trình. Vì vậy, gia chủ và nhà thầu cần thực hiện đúng từng công đoạn để đảm bảo công trình đạt chất lượng cao, bền vững và an tâm sử dụng theo thời gian.